Dlaczego mój Szerpa nie jest Szerpą? Tashi delek!

Dlaczego mój Szerpa nie jest Szerpą? Tashi delek!

o01/02/2016

Już wkrótce początek sezonu w Nepalu, w Katmandu, na górskim szlaku czy też z dużą dozą prawdopodobieństwa w Waszym zespole wyprawowym, spotkacie wielu Sherpów, czy też, jeśli wolicie - Szerpów. Z tej okazji, czy też na poczet Waszych przyszłych wypraw albo najzwyczajniej – dla uzupełnienia wiedzy, postanowiliśmy się rozprawić z kilkoma powszechnymi mitami dotyczących ich właśnie.

Zapytani o to kim są Szerpowie w zdecydowanej większości odpowiecie (pomijam tych, którzy powiedzą, że nie wiedzą;)), że są nimi tragarze w Himalajach, osoby noszące ciężkie towary na dużych wysokościach. Mniej liczna grupa odpowie, że jest to lud żyjący wysoko w górach Himalajów. Kto będzie miał rację? Trochę każdy, jak często bywa, ale nie do końca :)
Tłumaczymy. Szerpowie, to (podając za Wikipedią, a jakże), z tybetańskiego - ludzie wschodu, gdzie w języku Szerpów „shar” oznacza wschód, wschodni, a „pa” – ludzi. Jest to grupa etniczna zazwyczaj zamieszkująca wysokie tereny górskie, pochodząca z terenów dzisiejszego Tybetu. Aktualnie Szerpowie zamieszkują w szczególności wschodnie tereny Nepalu, najczęściej wysoko w górach, ale nie tylko – wielu mieszka też w stolicy Nepalu, Katmandu, większość z nich mówi w języku nepalskim, wielu też w tradycyjnym języku Szerpów, który paradoksalnie nie jest rozumiany w Tybecie, prawie wszyscy są wyznawcami tybetańskiej odmiany buddyzmu. Szacuje się, że Szerpów w ogóle jest około 150 tysięcy, nietrudno więc przeliczyć, że stanowią zaokrąglając 0,5% mieszkańców Nepalu ( w Nepalu jest ich najwięcej). Zaskoczeni? Przecież słysząc o Nepalczykach najczęściej słyszymy właśnie o Szerpach, jak to możliwe, że jest ich tak niewielu?
Dlaczego tak się dzieje? Nie tylko za sprawą najsłynniejszego Szerpy - Tenzing Norgay Sherpa, który jako pierwszy wspiął się na Everest z Sir Edmundem Hillarym.

Zamieszkiwanie tradycyjnie obszarów na dużych wysokościach przystosowało Szerpów do surowych i wymagających warunków, trudnych do zaakceptowania dla nas, ludzi mieszkających na nizinach (nawet jeśli mieszkamy w polskich górach). Pomyślcie sobie, że takie dziecko Szerpy od najmłodszych lat gra z kolegami w piłkę na wysokości np. 3 500 m.n.p.m. Gra w piłkę oczywiście od święta, bo na co dzień idzie do szkoły kilka godzin w dół, by potem szybko wrócić w górę ( w tym samym tempie) i jeszcze pomóc rodzicom w polu, czy przynosząc jedzenie dla zwierząt zbierając np. łajno jaków na okolicznych wzgórzach. No i ten dzieciak, potem młody człowiek biega w górę i w dół, obciążony czy to tornistrem z książkami, czy to workami ziemniaków na sprzedaż czy czym tam jeszcze (takie ciężary to zazwyczaj minimum kilkanaście a często kilkadziesiąt kilogramów). Na nogach, cały czas, góra, dół, obciążenie. I tak przez lata, ludność Szerpów żyła podobnie przez setki lat. Taki model życia sprawił, że organizmy Szerpów są trochę inne od naszych. Zostało naukowo udowodnione, że Szerpowie mają inną budowę serc, ich hemoglobina posiada unikalne zdolności wiążące, ich ciała pozwalają również podwoić produkcję tlenku azotu wtedy kiedy jest to wskazane (wysoko). Co z tym związane, ich organizmy szybciej adaptują się do wysokości i zdecydowanie lepiej sobie na niej radzą. Wracamy więc do wyobrażeń i skojarzeń, że Nepalczycy to przecież Szerpowie.
Turystyka nepalska, tj. jej górska część, w naturalny sposób została zdominowana przez Szerpów. Szerpowie nie tylko żyją w górach, prowadzą schroniska, w których goszczą podróżnych, ale przede wszystkim są wspinaczami, przewodnikami, a część z nich właśnie wspomnianymi na początku tragarzami. Szerpowie naturalnie wykorzystują swoje umiejętności i wielu z nich od lat odeszło od tradycyjnej ścieżki rolniczej szukając zajęcia w turystyce. Warto dodać, że wielu Szerpów ma dobre jak na nepalskie warunki wykształcenie, dobrze sobie więc radzą w prowadzeniu biznesów, oczywiście zazwyczaj tych związanych z turystyką.
Więc czy tragarze to Szerpowie? I tak i nie. Część Szerpów pracuje w roli tragarzy, tj. osób, które transportują zazwyczaj na swoich plecach (inna opcja na yakach/jokpe – o tym innym razem) bagaże. Mogą to być bagaże podróżnych, ale również towary, które mają być dostarczone w konkretne miejsce, zazwyczaj do schroniska wysoko w górach (nawet na wysokości ponad 5000 m n.p.m.). Ważne jednak by wiedzieć, że nie każdy tragarz jest Szerpą. Dlatego może się zdarzyć, że usłyszycie/spotkacie tragarza mającego problemy z chorobą wysokościową. Prawie na pewno nie będzie to Szerpa, trudno jednak się dziwić, że w jednym z najbiedniejszych krajów na świecie, o zatrudnienie zabiega każdy, nawet ryzykując zdrowie, a niekiedy niestety życie. O tragarzach napiszemy osobno innym razem, w tym wpisie chcieliśmy Wam wyjaśnić kim są Szerpowie i wytłumaczyć dlaczego nie każdy Szerpa to tragarz a nie każdy tragarz to Szerpa.

Teraz ciekawostka. Szerpowie prawie zawsze mają na nazwisko Sherpa (tak, tak, w dokumencie tożsamości). Tak samo ma na nazwisko większość z nich, jest więc mnóstwo „Janków Kowalskich”. Rozpoznają się oczywiście po imionach rodziców i miejscach zamieszkania. Możecie wprawdzie spotkać Szerpę, który Wam się przedstawi np. Pasang Lama, ale gwarantuję, że na pewno nazywa się Pasang Lama Sherpa. No i nie jest możliwe aby ktoś będący z innej grupy etnicznej miał na nazwisko Sherpa, no chyba, że jest współmałżonkiem Szerpy ;)
No i jeszcze jedno – w Nepalu Szerpowie cieszą się dużym poważaniem społeczeństwa. My również jesteśmy dumni, że całą załogę górską Meroway Adventure reprezentują Sherpowie.
To pisałam ja, Paulina Franczak-Sherpa. A Tashi delek oznacza Namaste w języku Szerpów :)

A na koniec kilka zdjęć dzieci Szerpów, warto wiedzieć, że ta grupa etniczna jest charakterystyczna i różni się fizycznie od innych grup etnicznych w Nepalu. Zdjęcie główne powyżej przedstawia naszego przewodnika Ngima Sherpa.

Znajdź swoją
Własną
drogę

Newsletter

Należymy do:

  • w Katmandu
  • i
  • w Katmandu
  • i